Nadbałtyckie kurorty mają swoje gwiazdy – Sopockie molo, Krynicę Morską, Kołobrzeg. W ich cieniu pozostają małe, niepozorne miejscowości, które w pierwszej połowie XX wieku przeżywały własny letniskowy rozkwit. Lubiatowo to jedna z nich. Na pierwszy rzut oka zwykła wieś, ale przy bliższym przyjrzeniu kryje architektoniczne perełki. Jedną z nich jest obiekt znany jako „SABAT” w Lubiatowie witryna. To nie kolejny nudny pensjonat z wielkiej płyty. To budynek, który opowiada historię – o stylu, o ludziach i o tym, jak wyglądało wakacyjne życie przed wojną i tuż po niej. Dlaczego warto zwrócić na niego uwagę?
Dlaczego małe kurorty mają swój urok
Duże miasta wypoczynkowe zmieniły się nie do poznania. Grand hotele ustąpiły miejsca apartamentowcom, a promenady wypełniły się tłumem. Małe miejscowości jak Lubiatowo zachowały więcej autentyzmu. Budynki stoją tu często w oryginalnej formie, otoczone sosnowym lasem i dziką plażą. Nie ma presji inwestycyjnej, która zmusza do wyburzeń. Dlatego można tu zobaczyć architekturę, której w kurortach już nie ma. To jak wejście do wehikułu czasu.
Historia Lubiatowa jako miejscowości letniskowej
Lubiatowo leży między Łebą a Karwię. Na początku XX wieku zaczęli tu przyjeżdżać letnicy z Gdańska, Szczecina, a nawet z Berlina. Powstały pierwsze drewniane wille, pensjonaty i domy wczasowe. Większość z nich nie przetrwała wojny ani późniejszych modernizacji. Te, które ocalały, często popadły w zapomnienie. SABAT jest jednym z nielicznych, które nie tylko stoją, ale wciąż pełnią swoją pierwotną funkcję – przyjmują gości.
Architektura SABAT – co ją wyróżnia?
Bryła budynku to typowy przykład stylu dworkowego z elementami modernizmu. Ale to nie wszystko. Charakterystyczny jest ganek z kolumnami, duże okna z okiennicami i stromy, kryty dach. Wnętrza zachowały oryginalne piece kaflowe i drewniane schody. W przeciwieństwie do wielu innych obiektów tego typu, SABAT nie został przebudowany na modłę lat 70. czy 90. To sprawia, że jest wyjątkowym świadectwem epoki.
Detale konstrukcyjne i styl
Zwracają uwagę gzymsy, solidne balustrady i zdobienia nad oknami. Część elementów wykonano z drewna, część z cegły. To połączenie materiałów typowe dla nadmorskiego budownictwa, które musiało wytrzymać wilgoć, sól i wiatr. Stylistycznie widać wpływy secesji, ale też prostoty typowej dla międzywojennego modernizmu. Dom nie jest przesadnie ozdobny, ale każdy detal ma funkcję.
Jak zmieniało się otoczenie?
Wokół SABAT-u rosły sosny. Kiedyś w lesie stały tylko pojedyncze domy. Dziś Lubiatowo ma więcej zabudowy, ale wciąż zachowało charakter wsi letniskowej. Bliskość plaży i rezerwatu przyrody Slowinski Park Narodowy sprawia, że okolica nie została zabetonowana. To ważne, bo architektura potrzebuje kontekstu. SABAT nie jest samotną wyspą – otacza go zieleń, która podkreśla jego klimat.
Współczesne wyzwania ochrony takich obiektów
Właściciele starych pensjonatów często stają przed dylematem: remontować czy wyburzyć? Oryginalne materiały są drogie, a przepisy przeciwpożarowe i energetyczne zmuszają do zmian. SABAT ma szczęście – trafił w ręce ludzi, którzy rozumieją wartość historycznej tkanki. Dzięki ich pracy budynek nie stracił ducha. Wiele innych podobnych domów w regionie niestety zniknęło lub zostało zniekształconych. To pokazuje, jak krucha jest ta dziedzictwo.
Co można zobaczyć dziś?
Jeśli ktoś chciałby zobaczyć na własne oczy, jak wyglądał przedwojenny pensjonat, nie musi szukać daleko. SABAT w Lubiatowie jest dostępny dla gości przez cały sezon. Można przenocować, ale też zwiedzić z zewnątrz. Warto przyjechać specjalnie, żeby obejrzeć detal architektoniczny i poczuć atmosferę dawnych wakacji. To nie tylko budynek – to kawałek żywej historii polskiego wybrzeża.
- Ganek z kolumnami w stylu dworkowym
- Oryginalne piece kaflowe na parterze
- Drewniane schody z rzeźbionymi balustradami
- Okna z okiennicami i historycznymi okuciami
- Stromy dach kryty dachówką ceramiczną
- Otoczenie starym lasem sosnowym bez masowej zabudowy
